Thứ sáu, 21/02/2020 - 08:17|
Chào mừng bạn đến với cổng thông tin điện tử của Trường THCS Phú Cường

Giới thiệu cuốn sách “Xuân Quỳnh thơ và đời"

      Cuốn sách mà tôi muốn giới thiệu cho thầy cô và các em hôm nay đó là cuốn “Xuân Quỳnh thơ và đời” do tác giả Vân Long sưu tầm và tuyển chọn. Cuốn sách do Nhà xuất bản văn hóa thông tin phát hành năm 2004. Cuốn sách gồm 271 trang, khổ 13x19cm, với số trang và kích thước như vậy cuốn sách rất thuận tiện cho các thầy cô giáo và các em học sinh mỗi khi cầm nó trên tay. Với lòng yêu mến, ngưỡng mộ đối với đồng nghiệp, biên tập viên Vân Long đã chắp nhặt, nâng niu những hồi ức đẹp đẽ về nhà thơ Xuân Quỳnh, mà hôm nay đọc lại chúng ta vẫn không khỏi bồi hồi, xúc động, bâng khuâng.

 

 

 

 

 

 

         Xuân Quỳnh sinh ngày 6/10/1942 tại thôn La Khê, xã Văn Khê, ngoại thị Hà Đông tỉnh Hà Tây, lớn lên ở Hà Nội. Năm 1955 chị làm báo, biên tập viên nhà xuất bản, ủy viên ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam (khóa III)Xuân Quỳnh làm thơ từ khi còn là diễn viên của đoàn ca múa Trung ương, ngay từ những tác phẩm đầu tay Xuân quỳnh đã bộc lộ hồn thơ phong phú, hồn nhiên, tươi mới và sôi nổi khát vọng.

        Những tác phẩm chính của Xuân Quỳnh:

- Tơ tằm - chồi biếc (in chung với Cẩm Lai năm 1963)

- Hoa dọc chiến hào (năm 1969)

- Gió Lào cát trăng (năm 1974)

- Lời ru trên mặt đất (năm 1978)

- Tự hát (năm 1984)

- Hoa cỏ may (năm 1989)

       Những vần thơ của Xuân Quỳnh có một vị trí không nhỏ trong chương trình giáo dục phổ thông. Đó là tình làng quê hiện ra như những nét chấm phá của một bức tranh thời dĩ vãng (trong bài tiếng gà trưa - Ngữ văn 7 THCS). Đó là tình yêu da diết, cháy bỏng yêu thương (trong bài Sóng - văn 12 THPT) và phong cách độc đáo của một con người có trái tim nồng hậu, chân thành, nhiều lo âu và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường khi giới thiệu các gương mặt văn học hiện đại Việt Nam trong chương trình đại học. Tất cả những nội dung ấy được thể hiện rõ ràng, chi tiết, sinh động, gợi cảm qua cuốn sách “Xuân Quyỳnh thơ và đời”.

       Thưa các thầy cô giáo và các em, sẽ từ bất ngờ, thú vị đến trăn trở, suy tư nếu ta được đọc cuốn sách “Xuân Quỳnh thơ và đời”.

       Bố cục của cuốn sách gồm 3 phần:

       Phần 1: Gồm 49 bài thơ chọn lọc của Xuân Quỳnh, trong đó có những tác phẩm được in trong chương trình Ngữ Văn THCS, THPT.

      Phần II: Những hồi ức đẹp đẽ, thân thiết về Xuân Quỳnh qua những vần thơ tưởng niệm.

      Khi mở những trang sách đầu tiên ta sẽ bắt gặp con người chị, tâm tư, nỗi niềm của chị được thể hiện qua những vần thơ. Nhà thơ Lại Nguyên Ân viết về chị như sau: “ ai quen biết Xuân Quỳnh sẽ để ý tới một nét khác lạ nơi bàn tay chị, một đôi bàn tay già hơn so với gương mặt, một gương mặt xinh đẹp, trẻ hơn tuổi với cặp mắt tinh anh, duyên dáng như rất rễ mỉm cười che lấp mọi phiền lo.Gương mặt phụ nữ đẹp và làm thơ ấy lại có đôi bàn tay giống như Trương Chi ”. Đã không ít lần Xuân Quỳnh viết về bàn tay mình:

Bàn tay em ngón chẳng thon dài

Vệt chai cũ, đường gân xanh vất vả

Em đánh chắt chơi thuyền thuở nhỏ

Hái rau dền, rau dệu nấu canh

Tập vá may tết tóc cho mình

Rồi úp mặt trên bàn tay khóc mẹ.

(Bàn tay em - Xuân Quỳnh)

        Đôi bàn tay tiết lộ số phận, một số phận đã từng không may mắn, Xuân Quỳnh mồ côi mẹ từ nhỏ nhưng những vần thơ của chị về tình cảm mẹ con lại là những vần thơ thành công nhất. Biên tập viên Vân Long đã vô cùng khéo léo khi lựa chọn những vần thơ của chị viết về người thân hiện lên trong trang thơ hiển hiện như cuộc sống đời thường.

Phải đâu mẹ của riêng anh

Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi

Mẹ tuy không đẻ, không nuôi

Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong…

(Mẹ của anh - Xuân Quỳnh)

       Đằm thắm, yêu thương đó là nét nổi bật trong phong cách thơ Xuân Quỳnh, xin mời các thầy cô và các em tìm đến trang 65 để đến với “chùm thơ xuân cho 3 con”. Những đứa con là nguồn thi hứng không bao giờ cạn của Xuân Quỳnh. Vì vậy, ta hiểu vì sao thơ văn Xuân Quỳnh viết cho thiếu nhi lại dí dỏm, nồng ấm tình yêu thương:

…Con biết nhân biết chia

Biết trừ và biết cộng

Con đóng sổ lao động

Ghi việc con giúp bà nào dọn cơm quét nhà

Nào nhặt rau lấy muối

Con cười nhăn cả mũi

Hở cái răng mới thay

Giống viên gạch mới xây

Phố mình - to cồ cộ…

(Mùa xuân mừng con thêm một tuổi - Xuân Quỳnh)

       Với các con, Xuân Quỳnh luôn dành tình yêu thương. Chị làm bài thơ “Cắt nghĩa” để tặng con Minh Vũ bằng tất cả tình yêu thương:

…Con làm bằng yêu thương

Của cha và của mẹ

Của bà và của ông

Của má nữa - biết không

Con làm bằng tất cả…

(Cắt nghĩa - Xuân Quỳnh)

        Và cậu bé Mí (tức Quỳnh Thơ) con yêu bé bỏng của chị luôn ví tình yêu thương đối với mẹ bằng nhiều thứ. Chị giúp con định nghĩa tình yêu thương là những gì thật bình dị, gần gũi:

… À mẹ ơi! Có con dế

Luôn trong bao diêm con đây

Mở ra là con thấy ngay

Con yêu mẹ bằng con dế.

(Con yêu mẹ - Xuân Quỳnh)

        Thưa các thầy cô giáo và các em học sinh, nếu chúng ta muốn đọc những vần thơ ngộ nghĩnh, xin tìm đọ cuốn sách “Bầu trời trong quả trứng” của nhà thơ Xuân Quỳnh. Cuốn sách được Bộ Giáo dục duyệt trong danh mục tủ sách đạo đức được dùng trong các nhà trường.

        Xin mời các thầy cô giáo và các em hãy quay trở lại với cuốn sách “Xuân Quỳnh thơ và đời”. Bên cạnh những vần thơ về mẹ, về những đứa con bé bỏng, thương yêu, thơ Xuân Quỳnh luôn canh cánh, nặng lòng về hình ảnh làng quê thời thơ ấu. Điều đó được thể hiện qua bài thơ “Tiếng gà trưa - Ngữ văn 7 THCS”

Trên đường hành quân xa

Dừng chân bên xóm nhỏ

Tiếng gà ai nhảy ổ

Cục…cục tác cục ta

Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ…

(Tiếng gà trưa - Ngữ văn 7 THCS)

        Đối với tình yêu lứa đôi, thơ Xuân Quỳnh luôn bộc lộ niềm khao khát. Một trái tim nồng hậu, chân thành, nhiều lo âu và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường. Tâm tư ấy được bộc lộ rõ trong bài thơ “Sóng - Văn 12 THPT”. Lên cấp 3 các em sẽ được học.

Con sóng dưới lòng sâu

Con sòng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ được

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức…

(Sóng - Văn 12 THPT)

       Những vần thơ tình của các nhạc sĩ phổ nhạc thành các ca khúc nổi tiếng sống mãi với thời gian như: Thuyền và biển, thơ tình cuối mùa thu. Tình yêu trong thơ Xuân Quỳnh thật nồng nàn sâu sắc, đượm nỗi thảng thốt lo âu, tất cả được diễn đạt bằng một ngôn ngữ giản dị, trong sáng hầu như không cách điệu. Đó là thứ thơ đạt tới tầm cao của nghệ thuật nhưng vẫn dễ hiểu với đông đảo quần chúng, vẫn có thể gây được niềm xúc động khác thường, trong bài “Tự hát” Xuân Quỳnh bộc lộ:

Em trở về đúng nghĩa trái tim em

Là máu thịt đời thường ai chẳng có

Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa

Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi…

(Tự hát - Xuân Quỳnh)

        Nào các thầy cô giáo và các em chúng ta còn chần chừ gì nữa, hãy tìm đọc cuốn sách­ ‘’Xuân Quỳnh thơ và đời’’ bởi lẽ đơn giản đọc thơ Xuân Quỳnh chính là lật những hồi ức yêu thương về chính cuộc đời của chị.

       Những vần thơ cháy bỏng của Xuân Quỳnh đã khép lại ở tuổi 46 của chị khi tài năng của cặp gia đình nghệ sĩ Xuân Quỳnh - lưu quang Vũ đang ở thời kì phát triển nhất, bé Quỳnh Thơ khi ấy 13 tuổi. cái ngày định mệnh 29/8/1988 trong một vụ tai nạn thảm khốc tại Hải Dương đã cướp đi một gia đình làm công tác nghệ thuật đẻ lại biết bao thương tiếc cho những ai yêu thơ chị, yêu kịch Lưu Quang Vũ. Thế nhưng chính sự kết thúc đã khiến cho tình yêu mà chị tôn thờ trở thành bất tử, đã làm Xuân Quỳnh và thơ Xuân Quỳnh dường như càng đẹp ngời thêm bởi một vừng sáng kì diệu của huyền thoại. Muốn tìm hiểu thêm thông tin xin mời các thầy cô giáo và các em tìm đến trang 213 để nghe họa sĩ Doán Châu viết về “ngày cuối cùng của Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ và cháu Quỳnh Thơ”.

        Thương nhớ Xuân Quỳnh, ta tìm đọc phần II của cuốn sách qua sự hồi tưởng của những người thân, bạn bè, đồng nghiệp về Xuân Quỳnh. Trong bài “Tưởng niệm” chính tác giả Vân Long đã viết:

Thiếu tuổi thơ Quỳnh viết cho trẻ thơ

Khát hạnh phúc đi tìm hạnh phúc

Tìm thấy chưa Quỳnh mà lo đánh mất

Cái chết này có hết mọi lo âu.?

(Tưởng niệm - Vân Long)

        Nhà phê bình Vương Chí Nhàn cũng thật tình khi nhận xét về tâm trạng của Xuân Quỳnh “Đọc thơ chị nhất là thơ tình một hồi, chúng ta thấy những khát khao của một người yêu rất nhiều mà lại nhận chẳng bao nhiêu. Đơn độc đi trong cuộc đời và lúc nào cũng cảm thấy phía trước là bất hạnh, là bão tố…”

(Cuộc đời để lại - Vương Chí Nhàn)

        Bà Vũ Thị Khánh, mẹ của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ viết về Xuân Quỳnh, con m,ình như sau: “Xuân Quỳnh là một người phụ nữ thông minh, yêu thương chồng con hết mực, ban ngày quần quật lo công việc cơ quan, lo giặt giũ, cơm nước, học hành cho 3 con, khoảng 11 giờ đêm khi các con đã ngủ yên, Xuân Quỳnh mới ngồi trên nền nhà kê giấy lên đầu gối mà viết”.

        Thưa các thầy cô giáo và các em học sinh. Tôi xin khép lại phần giới thiệu về cuốn sách “Xuân Quỳnh thơ và đời” bằng bài thơ “chẳng còn nữa anh và em” của nhà thơ Nguyễn Thị Hồng Ngát.

CHẲNG CÒN NỮA ANH VÀ EM

( Tưởng nhớ anh Lưu Quang Vũ và chị Xuân Quỳnh)

Ngủ đi, xin hãy ngủ yên

Chẳng còn lo lắng ưu phiền cũng không

Nhấp nhô đường rợp bóng thông

Nơi đây hưu quạnh với lòng quạnh hiu

Thôi đừng trách móc gì nhau

Đừng nói lời đắng làm đau lòng người

Mới sáng ra đã chiều rồi

Cuộc đời thoắt bỗng xa rời là xa

Ngủ đi chớ ngủ la đà

Đêm chim không hót và hoa thôi cười

Ngủ đi anh, chị ru hời

Người tan thành đất hình hài còn đâu

Chỉ còn thơ tặng cho nhau

Chỉ còn trang viết nhuốm màu thời gian

Chẳng còn nữ anh và em

Đắng cay, hờn giận, ưu phiền cũng không

Nhấp nhô đường rợp bóng thông

Rơi bao nước mắt người mong không về.

       Xuân Quỳnh không bao giờ trở về với chúng ta nữa song những tác phẩm của chị cũng là con người chị sẽ mãi mãi sống trong lòng bạn đọc hôm nay và mai sau.

       Trong buổi giới thiệu sách hôm nay, với nguyện ước của một người làm công tác thư viện trường học, tôi muốn phần giới thiệu của mình là nhịp cầu nối giữa độc giả và cuốn sách nhằm tuyên truyền nội dung cuốn sách giúp các thầy cô giáo, các em học sinh tìm đọc để bổ sung kiến thức, tư liệu cho việc giảng dạy và học tập trong nhà trường. bởi lẽ cuốn sách giúp ta cảm nhận sâu sắc về tình yêu quê hương đát nước, tình cảm mẹ con yêu thương đằm thắm, niềm khát khao trong hạnh phúc đời thường đã chắp cánh cho Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ thành công trên con đường nghệ thuật.

Buổi giới thiệu sách đến đây là kết thúc. Cảm ơn các em đã chú ý lắng nghe. Hẹn gặp lại các em trong buổi giới thiệu sách lần sau. Xin chân thành cảm ơn.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 86
Hôm qua : 119
Tháng 02 : 2.320
Năm 2020 : 6.329